Šef danske diplomatije Lars Lokke Rasmussen potvrdio je da će se danas u Bijeloj kući sastati sa potpredsjednikom SAD J.D. Vanceom i državnim sekretarom Markom Rubiom, zajedno sa grenlandskom ministarkom Vivian Motzfeldt. Sastanak je zatražila Danska, a domaćin će biti Vance.
ADVERTISEMENT
Tenzije su pojačane izjavama Donalda Trampa da će SAD "na ovaj ili onaj način" uzeti Grenland.
Republikanci najavljuju zakon o aneksiji, dok grenlandski premijer Јens-Frederik Nielsen to odbacuje i poručuje da ostrvo ostaje u uniji s Danskom.
Premijer Grenlanda Jens-Frederik Nielsen, rekao je ne Americi.
Nielsenova izjava na zajedničkoj konferenciji za novinare s danskom premijerkom najoštrija je otkako je američki predsjednik Donald Trump ponovio sopstveni plan za aneksiju Grenlanda, piše BBC.
Promjena kod danske premijerke - od prezira do kompromisa
Navodi se da je danska premijerka Mette Frederiksen odlučila da iz faze prezrivog komentarisanja Trumpovih prijetnji pređe na aktivnu potragu za pragmatičnim rješenjem problema.
Kopenaghen će stoga iznijeti primamljivu ponudu Bijeloj kući i nadati se da će ona umiriti predsjednika SAD.
Početna tačka ove ponude biće sporazum o odbrani Grenlanda koji je Danska s Amerikom potpisala još 1951. godine.
Tim dokumentom je predviđeno postojanje samo jednog garnizona vojske SAD na Grenlandu.
To je vazduhoplovna baza Tule, koja se danas naziva baza svemirskih snaga Pitufik.
njim budu konsultovane i danske vlasti i samouprava Grenlanda.
Amerika ima jednu zvaničnu bazu, krili najmanje još jednu
Tokom Hladnog rata Pentagon je zapravo već izgradio i druge baze na najvećem ostrvu na planeti, od kojih je jedna otkrivena tek nedavno ispod ledenog pokrivača debelog 30 metara.
Danci sada nude još više i spremni su da na Grenlandu prihvate do deset novih američkih vojnih baza.
Navodi se da Mark Rutte, generalni sekretar NATO, podržava ovaj potez i želio bi da predloži usvajanje projekta bezbjednosti Arktika koji bi odobrile sve zemlje članice Alijanse.
Ostaje ipak da se vidi kako bi bili podijeljeni troškovi izgradnje i upravljanja novim bazama, koje će biti opremljene najmodernijom tehnologijom.
Nikakve nedoumice, sa druge strane, nema u pogledu komandnih dužnosti koje će biti povjerene Americi, konkretno Komandi združenih snaga u Norfolku u Virdžiniji.
To nije sve, pošto će vlada premijerke Frederiksen predložiti Rubiju i jačanje ekonomske saradnje SAD i Grenlanda čija bi osnova bila zajednička dansko-američka deklaracija koju su dvije zemlje potpisale 6. avgusta 2004.
Na spisku sektora koji su obuhvaćeni ovim sporazumom su "između ostalog - istraživanja, tehnologija, energetika, životna sredina, obrazovanje, razvoj, turizam, aviosaobraćaj".
Gdje je Grenland?
Grenland, najveće ostrvo na svijetu, nalazi se na Arktiku.
Najrjeđe je naseljena teritorija na svijetu. Oko 56.000 ljudi živi tamo, uglavnom domorodaca Inuita.
Oko 80 odsto teritorije je pokriveno ledom, što znači da ljudi mahom žive na jugozapadnoj obali oko glavnog grada Nuk.
Kao autonomna danska teritorija, Grenland je takođe vojna baza Danske i Amerike.
Ekonomija se uglavnom oslanja na ribarenje. Državna pomoć danske vlade čini jednu petinu grenlandskog BDP-a.
Posljednjih godina sve je veće interesovanje za prirodna bogatstva ove teritorije, između ostalog i za rudarenje rijetkih minerala, uranijuma i gvožđa.
Kakav status ima Grenland?
Geografski pozicioniran unutar Sjeverne Amerike, Grenland posljednjih oko 300 godina kontroliše Danska, koja je udaljena skoro 3.000 kilometara. Ovo ostrvo je bilo kolonija do polovine 20. vijeka.
Tokom većeg dijela tog perioda bilo je izolovano i siromašno. Postalo je dio Kraljevine Danske 1953. godine, kada su Grenlanđani postali danski građani. Na referendumu održanom 1979. godine Grenland je dobio pravo da odlučuje o većini unutrašnjih pitanja, dok je Danska zadržala kontrolu nad spoljnom politikom i odbranom.