Premijer Španije Pedro Sanchez optužio je pojedine evropske vlade da su tokom migrantske krize u Seuti postupale vođene „predrasudama, lažnim vijestima, neznanjem ili političkim interesima“, ocijenivši njihov odgovor kao „sebičan, polarizujući i nezakonit“.
ADVERTISEMENT
U pismu upućenom čelnicima institucija Evropske unije Sanchez je oštro kritikovao reakciju pojedinih partnera iz EU, ne navodeći ih imenom, te zatražio hitno sazivanje sastanka ministara unutrašnjih poslova država članica. Njegov zahtjev uslijedio je nakon što je Italija suspendovala šengensku saradnju sa Španijom, dok su Finska i Danska otvoreno pokrenule pitanje privremenog isključivanja Madrida iz režima slobodnog kretanja. Prema procjenama španskih vlasti, više od 48.000 od oko 50.000 migranata koji su iz Maroka ušli u Seutu već se vratilo u svoju zemlju.
Međutim, zahtjev za hitnim sastankom nije stigao samo iz Madrida. Italija i Danska uputile su zajedničko pismo, koje su podržale još 20 država članica, među kojima i Njemačka. U toj grupi nisu Francuska, Portugal, Irska, Luksemburg i Španija.
U pismu se, posredno, kritikuje odluka španske vlade o masovnoj legalizaciji migranata bez regulisanog boravišnog statusa. Potpisnice navode da Evropska unija mora odlučno odvraćati od ilegalnih migracija, jačati zaštitu spoljne granice i izbjegavati politike koje mogu djelovati kao podsticaj za nove migrantske talase, poput masovne regularizacije velikog broja migranata, piše El Pais.
Više evropskih vlada, među njima i austrijska, već je ranije ocijenilo da je upravo odluka o regularizaciji migranata doprinijela događajima u Seuti. Taj stav sada je potvrđen i u zajedničkom dokumentu, uprkos tome što je evropski komesar Magnus Brunner pojasnio da dozvola za rad koju izdaje Španija ne omogućava automatski zapošljavanje u svim državama članicama Evropske unije.
Migranstka kriza u Seuti (Izvor: AP Photo/Antonio Sempere)
Sanchez je, s druge strane, u pismu upućenom predsjednici Evropske komisije Ursuli von der Leyen, predsjedniku Evropskog savjeta Antoniu Costi i irskom premijeru Michealu Martinu, čija zemlja trenutno predsjedava Savjetom EU, ocijenio da je reakcija evropskih vlada bila „izrazito asimetrična“.
„Većina partnera pružila nam je podršku, iskazala solidarnost i ponudila pomoć. Drugi su, međutim, odlučili da napadnu Španiju i zatraže njeno privremeno isključenje iz šengenskog prostora“, naveo je Sanchez, izražavajući „duboku zabrinutost“ zbog postupaka pojedinih evropskih vlada.
Španska vlada smatra da je takav pristup u suprotnosti sa evropskim pravom, međunarodnim humanitarnim pravom i načelom solidarnosti na kojem počiva Evropska unija. Sanchez u pismu podsjeća da Seuta nije dio šengenskog prostora, čime, prema njegovom mišljenju, prijetnje suspenzijom Španije nemaju pravno uporište.
Pozivajući se na podatke evropske agencije za zaštitu granica Frontex, Sanchez ističe da je između 2021. i 2026. godine u Španiji registrovano upola manje ilegalnih prelazaka granice nego u Italiji, iako je riječ o jedinoj članici EU koja ima kopnenu granicu sa Afrikom.
On tvrdi da je Španija u roku kraćem od 48 časova u potpunosti uspostavila kontrolu nad granicom, vratila gotovo sve migrante koji su nezakonito ušli u zemlju i spriječila njihovo dalje kretanje prema ostatku Evrope. Sve to, kako navodi, ostvareno je uz vrlo ograničenu pomoć drugih država članica.
Irski ministar unutrašnjih poslova Jim O'Callaghan razgovarao je u petak sa španskim kolegom Fernandom Grande-Marlaskom o situaciji u Seuti. Kao predsjedavajuća Savjetu EU, Irska je za subotu sazvala sastanak Integrisanog mehanizma za odgovor na političke krize, koji je aktiviran zbog migrantskih pitanja još 2015. godine, kako bi stručnjaci država članica analizirali novonastalu situaciju. Predstavnici članica pri Evropskoj uniji o ovom pitanju razgovaraće i na sastanku zakazanom za ponedjeljak.
Optužbe za nedostatak solidarnosti
Sanchez tvrdi da su pojedine članice EU pokazale nedostatak solidarnosti i uzajamnosti, koristeći migrantsku krizu kako bi kritikovale špansku migracionu politiku i odluku o regularizaciji migranata.
Kao primjer podsjetio je da je Španija pružila pomoć Evropskoj uniji tokom migrantske krize na granici sa Bjelorusijom 2021. godine, kada je režim Aleksandra Lukašenka koristio migrante za vršenje pritiska na EU, kao i Italiji tokom migrantske krize na ostrvu Lampeduza 2023. godine.
Sanchez je i ranije javno odgovorio na kritike iz Italije, navodeći na društvenim mrežama iste podatke Frontexa uz poruku da su „solidarnost i empatija stvar izbora, ali poštovanje evropskih ugovora i činjenica nije“.
Migranstka kriza u Seuti (Izvor: AP Photo/Antonio Sempere)
Finska ministarka unutrašnjih poslova Mari Rantanen optužila je Španiju da je „potpuno podbacila“ u zaštiti spoljne granice Evropske unije, dok je danska premijerka Mette Frederiksen poručila da treba razmotriti „sve mogućnosti, uključujući i suspenziju šengenske saradnje“.
U zajedničkom pismu koje je podržalo više od dvadeset država članica navodi se da bi naredni sastanak ministara unutrašnjih poslova trebalo da omogući zajedničku procjenu situacije i dogovor o koordinisanom evropskom odgovoru, uključujući brzo aktiviranje raspoloživih instrumenata EU i pružanje neophodne pomoći Španiji radi ponovnog uspostavljanja pune kontrole nad spoljnom granicom i sprečavanja novih nekontrolisanih prelazaka.
Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen izjavila je da je primila k znanju zahtjev za održavanje sastanka ministara.
„Dobra vijest je da se velika većina osoba koje su ilegalno ušle u Španiju vratila u Maroko zahvaljujući efikasnom djelovanju španskih i marokanskih bezbjednosnih snaga. Nijedna osoba nije stigla do kontinentalnog dijela Španije niti do drugih država Evropske unije. To pokazuje koliko je važna efikasna kontrola naših evropskih granica. Imamo čvrst sistem, ali ga je potrebno dodatno ojačati“, poručila je Von der Leyen.